Giáo sư Fred Hollows - Chăm sóc mắt cộng đồng, mổ đục thủy tinh thể
Giáo sư Fred Hollows kiểm tra mắt cho Trần Văn Giáp - Ảnh: Michael Amendolia.

Quỹ Fred Hollows tại Việt Nam

Hoàn cảnh ra đời

 

Vào tháng 04 năm 1992, cố giáo sư Fred Hollows đến Việt Nam để thực hiện lời hứa của ông với chính phủ Việt Nam – đào tạo cho hơn 300 phẫu thuật viên về kỹ thuật mổ đục thủy tinh thể hiện đại. Ông đến Việt Nam trong giai đoạn cuối của căn bệnh ung thư, với lòng yêu mến dành cho một dân tộc có tinh thần đấu tranh bền bỉ, lòng yêu nước mãnh liệt, khát khao vượt nghèo, và mong ước được học hỏi, được tiến bộ. Lúc bấy giờ tại Việt Nam có khoảng 1 triệu người mù cần được phẫu thuật đục thủy tinh thể, và 350.000 người trong số đó bị mù cả hai mắt. Giáo sư Fred Hollows mở lớp đào tạo đầu tiên vào tháng 7/1992, và sau đó Quỹ Fred Hollows tiếp tục các chương trình tại Việt Nam từ năm 1993.

 

Hoạt động

Với mục tiêu ban đầu là tập trung vào đào tạo lớp phẫu thuật viên mổ đục thủy tinh thể ngoài bao có đặt IOL (ECCE-IOL), đến nay Quỹ Fred Hollows tại Việt Nam đã trở thành một trong những tổ chức phi chính phủ về chăm sóc mắt lớn nhất tại Việt Nam. Quỹ Fred Hollows tại Việt Nam làm việc chặt chẽ cùng các đối tác là Bộ Y tế, Bệnh Viện Mắt Trung ương (VNIO) và các Sở Y tế, các cơ quan chăm sóc mắt ở tất cả các cấp, để triển khai Chương trình phòng chống mù lòa quốc gia và đạt được các mục tiêu của chương trình THỊ GIÁC 2020 - xóa bỏ tình trạng mù lòa có thể tránh khỏi trên toàn cầu, mà Việt Nam là một trong các quốc gia đầu tiên ký cam kết hưởng ứng.

 

Hiện nay, Quỹ Fred Hollows tại Việt Nam tiếp tục hỗ trợ phẫu thuật đục thủy tinh thể và các loại phẫu thuật khác cho người nghèo và trẻ em. Quỹ đã đóng một vai trò quan trọng trong việc tăng cường tỉ lệ phẫu thuật đục thủy tinh thể từ 900 người/ năm lên 1.500 người/ năm. Quỹ đang trên đường hướng đến đạt được mục tiêu 2.500 ca phẫu thuật đục thủy tinh thể/ 1 triệu dân tại các địa bàn dự án.  Quỹ Fred Hollows tại Việt Nam cũng đang đẩy mạnh chương trình chăm sóc sức khỏe mắt cho trẻ em tại một số trinh, giải quyết các vấn đề chính là suy giảm thị lực và tật khúc xạ học đường.

 

Chương trình chăm sóc mắt cộng đồng do Quỹ Fred Hollows triển khai tại Việt Nam cũng đã hình thành một mô hình chăm sóc mắt, được ứng dụng nhân rộng tại nhiều quốc gia khác. Đó là các chương trình lấy tuyến tỉnh làm cơ sở, với cách tiếp cận bao gồm hỗ trợ phẫu thuật và chữa trị cho bệnh nhân, đào tạo nhân viên y tế trong khắp hệ thống chăm sóc sức khỏe, cung cấp cơ sở hạ tầng và trang thiết bị y tế, nâng cao nhận thức người dân và kêu gọi sự quan tâm và ủng hộ của các nhà hoạch định chính sách.

 

Quỹ Fred Hollows tại Việt Nam hiện đang thực hiện chương trình tại 22 tỉnh thành trong cả nước bao gồm Hà Giang, Hà Nội, Thái Bình, Hải Dương, Hòa Bình, Ninh Bình, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Đắk Lắk, Đắk Nông, Bình Định, Phú Yên, Lâm Đồng, Ninh Thuận, Vĩnh Long, Tiền Giang, và Thành phố Hồ Chí Minh.

 

Quỹ Fred Hollows Việt Nam là Văn phòng quốc gia lớn nhất trong hệ thống Quỹ Fred Hollows. Văn phòng chính của Quỹ Fred Hollows tại Việt Nam đặt tại Đà Nẵng, văn phòng liên lạc đặt tại Hà Nội. Quỹ hiện có 23 nhân viên, với Ông Phạm Quốc Ánh - là Giám Đốc Quốc Gia, Trưởng Văn Phòng Đại Diện tại Việt Nam.

 

Tình hình mù lòa tại Việt Nam

 

Vào năm 2007, cuộc Đánh giá nhanh về Tình trạng mù lòa có thể tránh khỏi (RAAB) đã được thực hiện tại Việt Nam và cho thấy: 

  • Tỉ lệ mù lòa trong tổng số dân là 0,59% (497.000 người ).
  • Tỉ lệ mù lòa ở những người từ 50 tuổi trở lên là 3% (385.800 người).
  • Mù lòa ảnh hưởng đến 23.400 trẻ em dưới 15 tuổi.
  • Các nguyên nhân chính gây ra mù lòa bao gồm: đục thủy tinh thể (66,1%), bệnh bán phần sau (16,6%), sẹo giác mạc (5,6%), biến chứng phẫu thuật (4,1%), khúc xạ học đường (2,5%) và mắt hột (1,7%)
  • Trong tất cả các bệnh gây mù cả hai mắt tại Việt Nam, 83% được xem là có thể tránh khỏi, 69% là có thể chữa khỏi, và 15% là có thể phòng tránh được.
  • Vào năm 2007, chỉ có 1.083 bác sĩ nhãn khoa tại Việt Nam, và chỉ có 50% trong số đó có điều kiện tiếp cận với các trang thiết bị cần thiết để thực hiện phẫu thuật đục thủy tinh thể.

Cách tiếp cận toàn diện

 

Quỹ Fred Hollows tại Việt Nam tiếp cận toàn diện trong việc triển khai chương trình phòng chống mù lòa của mình, bao gồm:

  • Tạo tác động thông qua sự ủng hộ và cộng tác
  • Hỗ trợ giải quyết vấn đề thiếu nguồn nhân lực chăm sóc mắt tại Việt Nam
  • Hỗ trợ giải quyết các nguyên nhân gây ra mù lòa có thể tránh khỏi và suy giảm thị lực
  • Hỗ trợ xây dựng cơ sở vật chất và cung cấp trang thiết bị
  • Xây dựng chất lượng và độ tin cậy.
  • Tăng cường khả năng tiếp cận cho người nghèo.

Nguồn vốn của Chương trình

 

Những năm gần đây, Quỹ Fred Hollows tại Việt Nam đạt được độ tin cậy đối với các nhà tài trợ của mình, và được cấp ngân sách hoạt động hàng năm từ 3 - 4 triệu USD. Số ngân sách này được phân bổ trong các dự án ở tuyến trung ương và tại hơn 20 tỉnh thành trên cả nước. Tại một số tỉnh đã đạt được các chỉ số mục tiêu dự kiến, Quỹ sẽ rút dần đi và mở rộng sang các địa phương khác, nếu địa phương có yêu cầu và Quỹ đánh giá là cần sự trợ giúp.

 

Thành quả nổi bật năm 2014

  • 20 bác sĩ phẫu thuật lâm sàng đã được đào tạo về phẫu thuật đục thuỷ tinh thể và các kỹ năng phẫu thuật khác
  • 5.817 cán bộ y tế xã và y tế thôn bản được đào tạo
  • 998.092 người đã được khám sàng lọc các bệnh về mắt 
  • 6 công trình xây dựng được sửa chữa, nâng cấp
  • 35.921 ca đã phục hồi thị lực bao gồm 5.881 ca phẫu thuật đục thuỷ tinh thể
  • 4.471 cặp kính đã được cấp phát miễn phí 
  • 640.040 đô la Úc hỗ trợ mua các trang thiết bị chăm sóc mắt
  • Phát sóng chương trình mù loà trên truyền hình quốc gia trong 2 tháng
  • 7 chương trình hài kịch về phòng chống mù loà được sản xuất.

Các nhà tài trợ

  • Người dân Úc và Cơ quan hợp tác phát triển Úc (AusAID)
  • Tổ chức Atlantic Philanthropies
  • Ngân hàng Standard Chartered 
  • Quỹ The Healing Tree 
  • Academy for Educational Development (AED)

Những sự kiện đáng nhớ 

  • 1993 - 1999: Quỹ Fred Hollows tại Việt Nam triển khai dự án Xóa Mù Do Đục Thủy Tinh Thể hợp tác cùng với VNIO đào tạo 322 bác sĩ Việt Nam về kỹ thuật mổ đục thủy tinh thể hiện đại.
  • 2000: Bác sĩ Sandut Ruit-Giám đốc trung tâm Nhãn Khoa Tilganga ở Nepal đã tập huấn cho 7 phẫu thuật viên nhãn khoa về phương pháp đường hầm không khâu chỉ.
  • 2000: Bắt đầu dự án cung cấp 50.000 thủy tinh thể nhân tạo cho VNIO trong 5 năm để hỗ trợ phẫu thuật đục thủy tinh thể miễn phí cho người nghèo.
  • 2004: Xây dựng Nhà Khám và Điều trị Khoa Mắt tại Trung Tâm Phòng chống bệnh xã hội Tỉnh Quảng Trị, mở đầu cho các dự án chuyên về xây dựng Bệnh viện mắt, trung tâm Mắt và Khoa mắt của Quỹ Fred Hollows tại Việt Nam. Cho đến cuối năm 2010, đã có 7 công trình được FHF VN tài trợ xây dựng tòan phần hay một phần như: Bệnh Viện Mắt Bình Định, Trung Tâm Mắt Phú Yên, Khoa Mắt Đại Lộc thuộc Bệnh Viện Đa Khoa Miền Núi phía Bắc Quảng Nam, Nhà Khám và Điều trị Mắt Trung Tâm PCBXH Vĩnh Long, Bệnh Viện Mắt Huế, Trung Tâm Mắt Quảng Ngãi, Bệnh Viện Mắt Tiền Giang, Nhà Khám và Điều trị Mắt Trung Tâm PCBXH Tỉnh Hà Giang.
  • 2004 - 2007: Triển khai dự án ''Chăm Sóc Mắt Cộng Đồng'' đầu tiên tại Quảng Nam, là một phần của sáng kiến toàn cầu “Seeing is Believing” được tài trợ bởi ngân hàng Standard Chartered.
  • 2005 - 2008: Triển khai dự án tại Bình Định, Phú Yên, Quảng Trị do Atlantic Philanthropies tài trợ, dự án tại Thừa Thiên Huế, Quảng Ngãi do The Healing Trees tài trợ.
  • 2008 - 2009: Triển khai dự án “Chăm sóc mắt trẻ em” tại Quảng Nam và Quảng Ngãi do AED, USAID tài trợ.
  • 2009 - 2012: Tiếp tục nhân rộng dự án chăm sóc mắt toàn diện tại Quảng Trị, Đăk Lăk, Vĩnh Long, Bình Định và Phú Yên do Atlantic Philanthropies tài trợ, giai đọan 2
  • 10/2010: Bắt đầu thiết kế dự án Trợ giúp VNIO Thanh toán Mắt hột tại VIệt Nam, do ITI và Task Force for Global Health tài trợ.
  • 2010 - 2012: Triển khai dự án Phòng Chống Mù Lòa Trẻ Em Thành Thị tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh do sáng kiến toàn cầu “Seeing is Believing”, tài trợ bởi ngân hàng Standard Chartered.
  • 2010 - 2012: Triển khai dự án Phát Triển Năng Lực Chăm Sóc Mắt  tại 6 tỉnh Hà Giang, Thái Bình, Hải Dương, Thừa Thiên Huế, Quảng Bình và Tiền Giang, là một phần của Sáng Kiến Phòng Chống Mù Lòa (ABI) của chính phủ Úc.
  • 2011 - 2013: Triển khai dự án ''Hỗ trợ chăm sóc mắt Việt Nam - Australia'', viết tắt là VAVSP. Dự án được thực hiện tại tỉnh Quảng Nam.
  • 2011 - 2013: Triển khai dự án ''Hỗ trợ thanh toán quặm mắt hột gây mù tại Việt Nam (Trachoma)'' tại 15 tỉnh thành bao gồm: Hà Nội mở rộng, Bắc Ninh, Bắc Giang, Hưng Yên, Hải Dương, Ninh Bình, Nam Định, Thái Bình, Thái Nguyên, Phú Thọ, Yên Bái, Vĩnh Phúc, Thanh Hóa, Nghệ An, Ninh Thuận.
  • 2012 - 2015: Triển khai dự án ''Phát triển chăm sóc mắt toàn diện tại Việt Nam'' tại 11 tỉnh thành trên cả nước bao gồm Hà Giang, Thái Bình, Hải Dương, Hòa Bình, Ninh Bình, Quảng Bình, Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Ninh Thuận.
  • 2013 - 2016: Triển khai dự án ''Nâng cao năng lực đào tạo nhãn khoa tại các trường Đại Học Y (MU Project).''
  • 2013-2016: Dự án ‘’Phát triển chăm sóc mắt tại Việt Nam – SiB5’’ do Ngân hàng Standard Chartered tài trợ được thực hiện tại 4 tỉnh gồm Đắk Nông, Lâm Đồng, Tiền Giang, Vĩnh Long.
  • 2015: FHF Việt Nam có Giám đốc Quốc Gia mới – Ông Phạm Quốc Ánh từ ngày 1/1/2015.

Trọng tâm năm 2015

 

Xem xét và điều chỉnh Kế hoạch Chiến lược của Quỹ Fred Hollows tại Việt Nam nhằm thích ứng với Kế hoạch Chiến lược của Quỹ Fred Hollows tại Úc.

 

Tập trung kiểm soát các bệnh: Đục thuỷ tinh thể, Võng mạc tiểu đường và tật khúc xạ.

 

Xây dựng và thống nhất Chiến lược Truyền thông Quỹ Fred Hollows tại Việt Nam vào cuối năm 2015

 

Nâng cao chất lượng của các dự án thông qua việc:

  • Phát triển các công cụ giám sát cần thiết, tập trung vào kết quả đạt được, tác động và đánh giá dự án.
  • Các công cụ giám sát được các cán bộ chương trình cam kết sử dụng hiệu quả
  • Các kết quả có được từ việc giám sát được các cán bộ chương trình chia sẻ với nhau và lưu giữ để sử dụng sau này.
  • Xem xét lại các bảng điều tra khảo sát/đánh giá trước đây để làm bài học kinh nghiệm cho việc lập kế hoạch chương trình trong tương lai, đặc biệt là cấu phần của dự án.
  • Duy trì các hoạt động hướng đến việc xoá bỏ mù loà có thể tránh khỏi thông qua việc thực hiện các dự án ''Chăm sóc mắt cộng đồng'' tại hơn 20 tỉnh thành trên cả nước, tập trung vào chất lượng dự án.
  • Đảm bảo ngân sách chi tiêu năm 2015 còn lại dưới 10%.
  • Thúc đẩy sự phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chương trình với các phòng ban khác.
  • Đảm bảo 90% thành viên nhóm chương trình hoàn thành việc đào tạo cá nhân vào cuối năm 2015.
  • Tăng cường phát triển nguồn nhân lực thông qua việc nâng cao năng lực đào tạo nhãn khoa tại các trường Y như Đại học Y Thái Bình, ĐH Y Huế và ĐH Cần Thơ.
  • Tăng cường các hoạt động vận động, xây dựng chính sách để nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc mắt và hỗ trợ phòng chống mù loà của ban lãnh đạo trung ương.
  • Nâng cao nâng lực của nhân viên và xây dựng hệ thống giám sát nội bộ để thực hiện tốt các chương trình dự án và phát triển văn phòng dự án trở thành văn phòng đại diện tại Việt Nam.

Định hướng phát triển tương lai

 

Quỹ Fred Hollows tại Việt Nam hoạt động nhằm xóa bỏ tình trạng mù lòa có thể tránh khỏi thông qua một chương trình thống nhất và bền vững xuyên suốt các lĩnh vực phát triển nguồn nhân lực, cơ sở hạ tầng, cung cấp trang thiết bị, kiếm soát bệnh, nâng cao nhận thức và kêu gọi sự ủng hộ của tất cả mọi người.

 

Chương trình sẽ mở rộng hơn nữa các tiếp cận này ra toàn quốc, để tiếp cận với nhiều người hơn và hỗ trợ việc hiện thực hóa các mục tiêu TẦM NHÌN 2020 cũng như kế hoạch phòng chống mù lòa quốc gia./.

 

Admin (Theo FHF VN)